İklim Krizine Karşı Son Şansımız

İklim değişikliğiyle savaşta ülkemiz de 24 Mayıs 2004’te Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi’ne (BMİDÇS) katılarak uluslararası arenada önemli bir adım atıldı. 2015’te Paris’te yapılan BMİDÇS 21. Taraflar Konferansı’nda Paris Anlaşması kabul edildi. Biz de bu anlaşmayı 22 Nisan 2016’da New York’ta düzenlenen büyük bir imza töreninde, 175 ülkenin temsilcisiyle birlikte imzaladık. 6 Ekim 2021’de onayladığımız anlaşma 10 Kasım 2021’de yürürlüğe girdi ve biz de 2053’e kadar karbon-nötr olma hedefimizi açıkladık. Biz bu işin ciddiyetine varıp karbon emisyonlarına veda etmeye karar verdik!
15 Kasım 2022’de, 27. Taraflar Konferansı’nda (COP27) güncellenmiş Ulusal Katkı Beyanımızı sunarak hedeflerimizi netleştirdik. 2030’a kadar ‘artıştan azaltım’ stratejisiyle emisyonlarımızı %41 oranında azaltma sözü verdik. Bu hedefler uluslararası iklim finansmanına erişimimizi etkileyebileceği için gerçekten önemli 1 Adım.
Ayrıca, Avrupa Birliği de bu işin ciddiyetini kavrayarak 11 Aralık 2019’da Avrupa Yeşil Mutabakatı’nı açıkladı. AB, 2050’de iklim-nötr ilk kıta olmayı hedefliyor ve bu hedefe ulaşmak için büyüme stratejilerini tamamen yenileyip politikalarını iklim değişikliği odaklı olarak yeniden şekilleniyor. Sanayi, finans, enerji, ulaşım ve tarım gibi pek çok alanda kapsamlı değişiklikler öngören Yeşil Mutabakat, AB’nin Tek Pazar’dan bu yana yaptığı en büyük girişim olarak tarihe geçti, son derece çarpıcı bir durum.
Avrupa Yeşil Mutabakatı çerçevesinde AB, hedeflerine ulaşmak için mevzuat ve stratejileri gözden geçirmekte. Avrupa Komisyonu, bu kapsamda Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması, Sürdürülebilir Ürün İnisiyatifi ve Atık Sevkiyatı Tüzüğü gibi düzenlemeleri ele aldı. Ayrıca, kimyasallarla ilgili mevzuatta da revizyonlar yapılıyor. Bu düzenlemeler, AB’ye ihracatımızı ve Gümrük Birliği’ndeki entegrasyonumuzu ciddi şekilde etkilenmesi söz konusu olabilir.
AB, 2030’a kadar emisyonları %55 oranında azaltmayı hedefleyen “Fit for 55” teklif paketini 14 Temmuz 2021’de kabul etti. Yani, AB çevreci hedeflere ulaşmak için adeta hız kesmeden pedal çeviriyor!
AB’nin Avrupa Yeşil Mutabakatı çerçevesinde sunduğu paket içindeki en dikkat çeken konulardan biri, Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM) mevzuat taslağı. Bu mekanizma, yeşil dönüşümün getireceği maliyetleri göz önünde bulundurarak Avrupa’nın rekabetçiliğini korumayı ve AB içindeki üretimin emisyon azaltım hedeflerini yeterince karşılamayan ülkelere kaymasını önlemeyi amaçlamaktadır. Şu an için, SKDM Tüzük Taslağı üzerine AB kurumları arasında yapılan üçlü müzakereler 12 Aralık 2022’de tamamlandığını ve ön uzlaşının sağlandığını biliyoruz.
Yeni düzenlemelerle, 1 Ekim 2023’ten itibaren raporlama yükümlülükleri başladı. Demir çelik, alüminyum, elektrik, gübre, çimento ve hidrojen sektörlerinde ve açıklanacak diğer ürün gruplarında SKDM uygulaması devreye girdi ve hala devam ediyor. 2030’a kadar Emisyon Ticaret Sistemi (ETS) kapsamındaki diğer sektörlere de bu uygulamanın yaygınlaştırılması hedefleniyor. Geçiş döneminde toplanacak verilerle, mali yükümlülüklerin başlamadan önce detayların belirlenmesi amaçlanmakta. Ayrıca, ETS kapsamında serbest tahsisatların 2026’dan itibaren aşamalı olarak azaltılacağı ve 2034’te tamamen sonlandırılacağı açıklandı. 2026 itibarıyla SKDM kapsamında mali yükümlülükler başlayacak ve AB ETS’deki karbon maliyetleri ithalat ürünlerine yansıtılacak. Avrupa yeşil dönüşüm konusunda hem adım adım hem de cömert bir şekilde ilerliyor! Ne güzel.
Avrupa Yeşil Mutabakatı’nın ardından, AB’nin Sanayi Stratejisi ve Döngüsel Ekonomi Eylem Planı kapsamında bazı büyük mevzuat değişiklikleri yapılacağını biliyoruz. Bu değişikliklerle, AB pazarına sunulan ürünlerin sürdürülebilirliği norm haline gelecek. Bu nedenle, Gümrük Birliği kapsamındaki ürünlerin mevzuatlarına uyum sağlamak, malların serbest dolaşım haklarımızın korunması açısından kritik önem taşıyor.
TC Ticaret Bakanlığı, bu gelişmeleri yakından takip ederek ne tür adımlar atılabileceği konusunda öncülük yapıyor. AYM’nin açıklanmasının hemen ardından, Yeşil Mutabakat’ın AB’ye ihracatımıza olası etkilerini ele almak için bir Çalışma Grubu oluşturuldu. Bu grup, ilgili Bakanlık ve Kurumlarla birlikte hareket ederek, ülkemizin Yeşil Mutabakat’a uyum sağlaması için bir yol haritası belirledi. Başlangıçta bir eylem planı hazırlandı ve bu plan 16 Temmuz 2021’de Resmi Gazete’de yayımlandı.
Eylem Planı, AB’nin “Yeşil Parti” bile olabilecek politika öncelikleri doğrultusunda büyük bir hedefler listesi sunuyor. İşte 81 eylemden oluşan bu planın ana başlıkları:
1. Karbon düzenlemeleri sınırda,
2. Yeşil ve döngüsel ekonomi,
3. Yeşil finansman,
4. Temiz ve güvenli enerji arzı,
5. Sürdürülebilir tarım,
6. Akıllı ve sürdürülebilir ulaşım,
7. İklim değişikliğiyle mücadele,
8. Diplomasi,
9. Bilgilendirme ve bilinçlendirme faaliyetleri.
Bu başlıklar altında, Ticaret Bakanlığı koordinasyonunda 81 eylemi ulusal düzeyde hayata geçirmeyi hedefliyoruz. Çalışma Grubu, bu hedeflerin gerçekleşmesini ve eylemlerin güncel gelişmelere uyumunu sağlamak için gece gündüz demeden çalışıyor.
Bütün bunların yanı sıra, 2021/15 Sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi çerçevesinde, bu işlerin daha da kolaylaşması için 20 tane ihtisas çalışma grubu oluşturuldu. Bu gruplar, AB Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması’ndan tutun da, yeşil finansmana, temiz enerjiye ve sürdürülebilir tarıma kadar birçok konuda derinlemesine çalışarak, tıpkı bir şefin en iyi tarifini hazırlaması gibi titizlikle ele almaya başladı bile! 😊
Bakanlığımız, bazı ihtisas çalışma gruplarının koordinatörlüğünü üstlenmiş durumda. Bunlar arasında AB Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması, Sürdürülebilir Nihai Tüketim, Tekstil ve Konfeksiyon Sektörü, İnşaat Sektörü ve Sürdürülebilir Ürünlere İlişkin Teknik Mevzuat Uyumu grupları var. Diğer grupların koordinatörlüğü ise ilgili kurumlar tarafından yürütülüyor ve bu kurumlar, Bakanlığımıza raporlar hazırlıyor.
Yeşil Mutabakat’ın ülkemiz mevzuatı ile AB mevzuatını uyumlu hale getirmek için yoğun bir şekilde çalışılıyor. AB tarafındaki mevzuat gelişmelerini sıkı sıkıya takip ediliyor ve Avrupa Komisyonu ile teknik toplantılar yaparak mevzuatların ülkemizin Gümrük Birliği haklarını nasıl etkileyeceği inceleniyor. Ayrıca, özel sektörde Yeşil Mutabakat sürecine dair farkındalığı artırmak için çeşitli faaliyetler yürütülüyor. Bu süreçte her şeyin uyumlu ve sorunsuz gitmesi için gece gündüz çalışıyorlar, tıpkı bir orkestra şefi gibi her şeyi uyum içinde tutmak için!
Yeşil dönüşüm süreci, büyük değişiklikler getirmekle kalmıyor, aynı zamanda ciddi bir finansman ihtiyacı da doğuruyor. Yeşil Mutabakat Eylem Planı çerçevesinde, kurumlarımız gerekli finansmanın sağlanması için sürekli çalışıyor. Finansmanın öneminin farkındayız ve bu yüzden AB’nin, Türkiye’ye finansman mekanizmalarına ve projelerine erişim sağlaması için çeşitli girişimlerde bulunduğunu biliyoruz.
Bu kapsamda, Hazine ve Maliye Bakanlığımız koordinasyonunda büyük bir iş birliği yapıldı. 22 Ekim 2021’de, Dünya Bankası (IBRD ve IFC), EBRD, BM, Almanya’nın KfW’si ve Fransa’nın AFD’si ile imzalanan 3,2 milyar ABD Doları tutarındaki İklim Finansmanına Yönelik Mutabakat Zaptı sayesinde, enerji, sanayi, tarım, su yönetimi ve daha pek çok alanda projelere finansman sağlanacak. Bu projeler ile elbette ki ülkemizin iklim değişikliğiyle mücadele etmesine ve 2053’te net sıfır emisyon hedefine ulaşmasına katkıda bulunmalıyız!
Yeşil dönüşüm yolunda her şeyin yolunda gitmesi için bolca finansman sağlanıyor. Başka bir deyişle, yeşil para, yeşil hedefler!
Şu anda, AB Fonları olarak IPA-III (2021-27) 14 milyar Avro ve Ufuk Avrupa (2021-27) 95,5 milyar Avro gibi büyük kaynaklar mevcut. Firmalarımız, çevre, sürdürülebilirlik, Ar-Ge ve inovasyon gibi alanlarda bu fonlardan yararlanmak için projeler sunabiliyorlar.
Bu süreçte, ilgili tüm kurumlarımız IPA fonlarından maksimum düzeyde faydalanmak için projeler geliştiriyor ve IPA fonlarının artırılması için AB nezdinde çalışmalar yapıyor. Ayrıca, AB Başkanlığı koordinasyonunda Yatırım AB, LIFE ve Dijital Avrupa Fonlarından ülkemizin yararlanabilmesi için girişimler sürüyor.
Avrupa Komisyonu, IPA III döneminde çevre, ulaştırma, rekabetçilik ve enerji gibi altyapı yatırımlarında kullanılacak hibe ve kredilerin harmanlanacağı bir finansman yöntemi geliştirdi. Türkiye Yatırım Platformu (TYP) sayesinde, uluslararası finansal kuruluşlar aracılığıyla sağlanacak kredilere garanti verilecek.
Finansman ihtiyaçlarını dikkate alarak yeşil ve dijital dönüşümümüzü desteklemek için her türlü işbirliği teklifine açık olduğumuzu söyleyebiliriz. Yenilenebilir enerji, karbon teknolojileri ve döngüsel ekonomi gibi alanlarda ikili işbirlikleri oluşturma yönünde de çalışmalar devam ediyor.
Yeşil dönüşüm ve dijitalleşme yolunda bolca finansman, işbirliği ve destek için kolları sıvamış durumdayız! Sürdürülebilir ve başarılı bir ticaret için bu dönüşümü benimsemek ve proaktif adımlar atmak kaçınılmaz hale geliyor. Ülkemizin uyum sağlaması ve rekabetçiliğini koruması için büyük önem taşıyor. Stratejik değişim, ekonomik ilişkileri olduğu kadar dünyanın varlığını sürdürebilir yönünü de belirleyecek.

ticaret.gov.tr

© 2024. 1 Adım Danışmanlık, Eğitim ve Denetim Hizmetleri. Tüm hakları saklıdır. Bu belgede veya içeriğinde yer alan herhangi bir materyalin izinsiz olarak kopyalanması, dağıtılması veya kullanılması yasaktır.